บทนำ

Linux หรือที่มักเรียกกันว่า GNU/Linux เป็นระบบปฏิบัติการโอเพ่นซอร์สที่ปฏิวัติโลกของคอมพิวเตอร์ เป็นที่รู้จักในด้านความเสถียร ความปลอดภัย และความอเนกประสงค์ ลีนุกซ์ได้รับความนิยมอย่างมากในหมู่ผู้ใช้ นักพัฒนา และองค์กรต่างๆ ในบทความนี้ เราจะแนะนำลีนุกซ์ สำรวจคุณสมบัติหลัก และอธิบายว่าทำไมมันจึงกลายเป็นตัวเลือกยอดนิยมสำหรับแอพพลิเคชั่นที่หลากหลาย ระบบปฏิบัติการลินุกซ์ (Linux Operating System) คือ ระบบปฏิบัติการที่ถูกสร้างเลียนแบบระบบปฏิบัติการยูนิกซ์ (Unix) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อต้องการสร้างระบบปฏิบัติการในแบบเดียวกันกับระบบปฏิบัติการยูนิกซ์ที่สามารถใช้งานได้อย่างมีอิสระจริงๆ คือ สามารถนำไปใช้งานได้ฟรี สามารถแจกจ่ายได้ สามารถแก้ไขได้ และสามารถแจกจ่ายการแก้ไขนั้นๆได้ ซึ่งระบบปฏิบัติการยูนิกซ์มีลิขสิทธ์การใช้งานที่แตกต่างกันไปตามแต่ละยี่ห้อ แต่ไม่มีตัวไหนที่เราสามารถใช้งานอย่างอิสระจริงๆในแบบซอฟแวร์ที่เป็นโอเพ่นซอร์ส

จุดกำเนิด

     ระบบปฏิบัติการลินุกซ์กำเนิดขึ้นมาในปี ค.ศ. 1991 โดยนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยเฮลซิงกิในประเทศฟินแลนด์ชื่อนายลินุส โทรวัลด์ ได้เริ่มพัฒนาส่วนที่เป็นเคอร์เนลของระบบปฏิบัติการ (Operating System Kernel) และแจกจ่ายต่อให้นักพัฒนาทั่วโลกนำไปพัฒนาต่อยอดเพิ่มเติม ต่อมาในปี ค.ศ. 1992 นายลินุส โทรวัลด์ ได้ใช้ไลเซ่นส์ General Public License (GPL) ของโครงการกนู (GNU) ซึ่งการใช้ GPL ไลเซ่นส์ทำให้ระบบปฏิบัติการลินุกซ์เป็นซอฟแวร์โอเพ่นซอร์สเต็มตัว จึงมีนักพัฒนาจำนวนมากเข้ามาร่วมในการพัฒนาและในช่วงกลางทศวรรษ 1990 ก็ได้มีการสร้างระบบปฏิบัติการลินุกซ์ที่สมบูรณ์ขึ้นมาซึ่งเราเรียกกันว่าลินุกซ์ดิสทริบิวชั่น (Linux Distribution) หรือในบ้าวครั้งก็เรียกย่อๆว่าดิสโทร (Distro)

ภาพแสดงส่วนประกอบของระบบปฏิบัติการลินุกซ์

     จากภาพจะเห็นว่าเคอร์เนลของระบบปฏิบัติการ (Operating System Kernel) เป็นโปรแกรมที่ทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการเชื่อมต่อระหว่างซอฟต์แวร์กับเครื่องคอมพิวเตอร์ซึ่งเราเรียกว่าฮาร์ดแวร์ โดยเคอร์เนลจะควบคุมฮาร์ดแวร์ให้ทำงานตามที่ซอฟต์แวร์ต้องการ ซึ่งส่วนของเคอร์เนลนี้เองที่นายลินุส โทรวัลด์ ได้เป็นผู้ริเริ่มพัฒนาขึ้นมา เมื่อนำเคอร์เนลมาประกอบกับซอฟต์แวร์ต่างๆที่นักพัฒนาช่วยกันพัฒนาขึ้นมาจึงเป็นระบบปฏิบัติการลินุกซ์ที่สมบูรณ์

ปรัชญาโอเพ่นซอร์ส

ลักษณะเฉพาะอย่างหนึ่งของลีนุกซ์คือความเป็นโอเพ่นซอร์ส การเป็นโอเพ่นซอร์สหมายความว่าซอร์สโค้ดของระบบปฏิบัติการนั้นพร้อมให้ทุกคนดู แก้ไข และแจกจ่ายได้อย่างอิสระ สิ่งนี้ส่งเสริมสภาพแวดล้อมการทำงานร่วมกันที่นักพัฒนาทั่วโลกสามารถมีส่วนร่วมในการปรับปรุงและปรับแต่งระบบปฏิบัติการ ปรัชญาโอเพ่นซอร์สได้นำไปสู่การสร้างลินุกซ์ที่แตกต่างกันออกไปเรียกว่า ดิสทรอบิวชั้นหรือดิสโทร ซึ่งแต่ละดิสโทรนำเสนอคุณลักษณะเฉพาะ ระบบการจัดการแพ็คเกจ และสภาพแวดล้อมเดสก์ท็อปที่แตกต่างกันไป

คุณสมบัติที่สำคัญของลินุกซ์

Stability and Reliability: ลินุกซ์มีชื่อเสียงในด้านความเสถียรและความทนทาน สามารถทำงานได้เป็นระยะเวลานานโดยไม่ต้องรีบูตระบบ ทำให้เหมาะสำหรับเซิร์ฟเวอร์และโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญ นอกจากนี้ลินุกซ์ยังจัดการทรัพยากรระบบได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพิ่มประสิทธิภาพแม้ในการกำหนดค่าฮาร์ดแวร์เล็กน้อย

Security: ลินุกซ์ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยเป็นอย่างมาก สถาปัตยกรรมและหลักการออกแบบให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของผู้ใช้และระบบ การอัปเดตความปลอดภัยเป็นประจำ การควบคุมการอนุญาตที่เข้มงวด และความสามารถของไฟร์วอลล์ในตัวช่วยให้ระบบปฏิบัติการนี้มีชื่อเสียงในฐานะระบบปฏิบัติการที่ปลอดภัย

Flexibility and Customization: ลินุกซ์มอบความยืดหยุ่นและการปรับแต่งในระดับสูง ผู้ใช้สามารถเลือกจากสภาพแวดล้อมเดสก์ท็อปที่หลากหลาย เช่น GNOME, KDE, Xfce และปรับแต่งรูปลักษณ์ ลักษณะการทำงาน และเวิร์กโฟลว์ตามความต้องการส่วนบุคคล นอกจากนี้ลินุกซ์ยังสนับสนุนแอปพลิเคชันซอฟต์แวร์และเครื่องมือในการพัฒนาที่หลากหลาย ช่วยให้ผู้ใช้สามารถปรับแต่งระบบให้ตรงกับความต้องการเฉพาะได้

Software Package Management: ลินุกซ์แต่ละดิสทริบิวชั่นใช้ระบบการจัดการแพ็คเกจที่ทำให้การติดตั้ง การอัปเดต และการลบซอฟต์แวร์ง่ายขึ้น ระบบเหล่านี้มีที่เก็บข้อมูลส่วนกลางที่ผู้ใช้สามารถเรียกดูและติดตั้งซอฟต์แวร์ได้ด้วยการคลิกเพียงไม่กี่ครั้ง รวมถึงจัดการติดตั้งซอฟต์แวร์ที่เกี่ยวข้องให้ด้วยและการอัปเดตอัตโนมัติ ช่วยให้มั่นใจได้ถึงประสบการณ์การจัดการซอฟต์แวร์ที่มีประสิทธิภาพและไม่ยุ่งยาก

การใช้งาน

     แรกเริ่มลินุกซ์ถูกพัฒนาเพื่อใช้งานกับเครื่องคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลที่ใช้หน่วยประมวลผล (CPU) ของบริษัทอินเทล (Intel x86-based personal computers) แต่ต่อมาได้รับการพัฒนาให้สามารถนำไปใช้ได้กับเครื่องคอมพิวเตอร์อีกหลากหลายแพลตฟอร์ม การพัฒนาระบบปฏิบัติการลินุกซ์เป็นแรงขับเคลื่อนที่สำคัญของการพัฒนาซอฟแวร์โอเพ่นซอร์สอย่างมาก เพราะแม้แต่ยักษ์ใหญ่ในวงการซอฟแวร์ เช่นบริษัท IBM และ บริษัท Oracle ก็ให้การสนับสนุนและร่วมในการพัฒนาในโครงการลินุกซ์ด้วย ปัจจุบันเครื่องคอมพิวเตอร์เซอร์ฟเวอร์ที่ให้บริการอินเตอร์เนตในโลกนี้มากกว่าครึ่งหนึ่งใช้ระบบปฏิบัติการลินุกซ์ สมาร์ทโฟนค่ายหลักๆใช้ระบบปฏิบัติการลินุกซ์ผ่านทางระบบปฏิบัติการแอนดรอยน์ รวมถึงซุปเปอร์คอมพิวเตอร์ที่ประมวลผลได้เร็วเป็นอันดับต้นๆของโลกก็ใช้ระบบปฏิบัติการลินุกซ์

Servers: ลินุกซ์เป็นระบบปฏิบัติการทางเลือกสำหรับใช้เป็นเซิร์ฟเวอร์ เนื่องจากมีความเสถียร ความปลอดภัย และความสามารถในการปรับขนาด ทำให้เหมาะสำหรับเว็บเซิร์ฟเวอร์ เซิร์ฟเวอร์ฐานข้อมูล เซิร์ฟเวอร์ไฟล์ และโครงสร้างพื้นฐานระบบคลาวด์

Desktops and Laptops: ลินุกซ์มอบประสบการณ์การใช้งานเดสก์ท็อปที่เป็นมิตรต่อผู้ใช้ ด้วยสภาพแวดล้อมเดสก์ท็อปที่หลากหลายซึ่งมีสไตล์และคุณสมบัติที่แตกต่างกัน ลีนุกซ์แต่ละดิสทริบิวชัน เช่น Ubuntu, Fedora และ Linux Mint ได้รับความนิยมในฐานะทางเลือกที่เชื่อถือได้

Embedded Systems: ด้วยลักษณะที่มีน้ำหนักเบาและปรับแต่งได้ของลินุกซ์ ทำให้เหมาะสำหรับระบบฝังตัว เช่น อุปกรณ์ IoT อุปกรณ์อัจฉริยะ และเราเตอร์เครือข่าย

Development and Programming: ลินุกซ์นำเสนอสภาพแวดล้อมที่แข็งแกร่งสำหรับการพัฒนาซอฟต์แวร์และการเขียนโปรแกรม ให้การสนับสนุนอย่างครอบคลุมสำหรับภาษาโปรแกรม เครื่องมือ และเฟรมเวิร์กที่หลากหลาย ทำให้เป็นตัวเลือกยอดนิยมสำหรับนักพัฒนา

เราสามารถดาวน์โหลดลินุกซ์ดิสทริบิวชั่นหลักๆได้จาก https://www.linux.org/pages/download/ และสามารถศึกษาการใช้งานลินุกซ์ได้จาก สวัสดีลินุกซ์ หรือ ดาวน์โหลดอีบุ๊คได้ฟรี หรือ สามาารถศึกษาได้โดยตรงจาก https://www.linux.org/forums/#linux-tutorials.122 ถ้าต้องการทราบว่ามีลินุกซ์กี่ดิสทริบิวชั่นในโลกนี้ให้ไปที่ https://distrowatch.com/search.php?status=All