Startup File

     ในลินุกซ์แอพพลิเคชั่นเชลล์ เช่น แบชเชลล์จะใช้ startup file (อาจจะมากกว่าหนึ่งไฟล์) ในการตั้งค่าสิ่งแวดล้อมให้ผู้ใช้งาน โดยไฟล์ที่อยู่ภายใต้ /etc จะเป็นการตั้งค่าพื้นฐานสำหรับทุกผู้ใช้งาน (global setting) หลังจากนั้นไฟล์ตั้งต้น (initialize file) ซึ่งอยู่ภายใต้ไดเร็คทอรี่ home ของผู้ใช้งานจะเป็นตัวกำหนดค่าเพิ่มเติม (include) หรือแก้ไขค่า (override) ที่เกิดจากการตั้งค่าพื้นฐาน 

     ค่าใน startup file สามารถแก้ไขตามที่ผู้ใช้งานต้องการ เช่น 

  • การปรับแต่งข้อความของ  prompt รอรับคำสั่ง
  • การกำหนดทางลัด (shortcuts) ของการใช้คำสั่งหรือตั้งชื่อย่อให้คำสั่ง (aliases)
  • กำหนดว่าเราจะใช้แอพพลิเคชั่นใดแก้ไขไฟล์ข้อความ
  • กำหนดพาธที่เก็บโปรแกม (executable programs) เป็นต้น

     เมื่อ log in เข้าระบบครั้งแรก ระบบจะอ่านค่าจากไฟล์ /etc/profile หลังจากนั้นจะมองหาไฟล์ ~/.bash_profile และไฟล์ ~/.bash_login และไฟล์ ~/.profile ตามลำดับ (ถ้ามี) โดย ~/ หมายถึงไดเร็คทอรี่ home ของผู้ใช้งาน หากพบไฟล์ใดก่อนก็จะใช้ไฟล์นั้น ซึ่งแต่ละดิสทริบิวชั่นอาจจะใช้ไฟล์ startup ที่แตกต่างกัน แต่ถ้าเป็นการเปิดเชลล์หรือหน้าจอคอนโซลใหม่ที่ไม่ใช่การ log in เข้าระบบครั้งแรก ระบบจะมองหาและใช้เฉพาะไฟล์ ~/.bashrc เท่านั้น ในบางดิสทริบิวชั่นอาจจะต้องมีการแก้ไขไฟล์ ~/.bash_profile เพื่อให้ระบบรู้จักไฟล์ ~/.bashrc โดยไฟล์ .bash_profile จะมีบรรทัดเพิ่มเติมซึ่งจะรวบรวมพารามิเตอร์ที่ใช้ในการปรับแต่งจากไฟล์ ~/.bashrc โดยส่วนมากผู้ใช้งานจะแก้ไขไฟล์ ~/.bashrc เท่านั้นเพราะมันจะถูกเรียกใช้ทุกครั้งเมื่อมีการเรียกใช้คำสั่ง หรือเมื่อมีการเรียกใช้งานโปรแกรมผ่านหน้าจอคอนโซลในขณะที่ไฟล์ที่ใช้ตั้งค่าตัวอื่นจะถูกอ่านหรือเรียกใช้งานเฉพาะเมื่อผู้ใช้งาน log in เข้าระบบครั้งแรกเท่านั้น

การสร้าง alias

     เราสามารถปรับแต่งหรือเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมคำสั่งได้โดยการสร้าง alias (ชื่อเล่น) การสร้าง alias จะช่วยให้เราทำงานได้สะดวกมากขึ้น เช่น การสร้าง alias เพื่อใช้แทนการเรียกคำสั่งยาวๆ หรือ สร้าง alias เพื่อใช้เรียกคำสั่งแบบที่มีออปชั่นตามที่เราต้องการเสมอ โดยมาก alias จะถูกกำหนดในไฟล์ ~/.bashrc โดยเราสามารถสร้าง alias สำหรับคำสั่งไหนก็ได้ หากเราใช้คำสั่ง alias เฉยๆจะเป็นการแสดง alias ที่มีอยู่ทั้งหมด ในการกำหนด alias จะใช้เครื่องหมาย = และจะต้องไม่มีช่องว่างทั้ง 2 ด้านของเครื่องหมาย หากฝั่งด้านขวาของเครื่องหมาย = จะต้องมีช่องว่าง เช่น มีการใช้ออปชั่น จะต้องครอบคำสั่งทั้งหมดด้วยเครื่องหมาย  ‘ (single quote) และหากต้องการยกเลิก alias ให้ใช้คำสั่ง unalias ตามด้วยชื่อ alias ที่ต้องการยกเลิก

ภาพแสดงการใช้คำสั่ง alias

การเป็นเจ้าของไฟล์ (file ownership)

     ในระบบปฏิบัติการลินุกซ์และระบบปฏิบัติการในแบบยูนิกซ์ ไฟล์ทุกๆไฟล์จะถูกผูกกับผู้ใช้งานและกลุ่มผู้ใช้งาน (ไฟล์ทุกไฟล์ต้องมีเจ้าของ) พร้อมกับกำหนดสิทธิการใช้งานไฟล์ (read, write, execute) ไว้ด้วย เราสามารถกำหนดหรือแก้ไขการเป็นเจ้าของไฟล์และสิทธิต่างได้โดยใช้คำสั่ง chow เพื่อเปลี่ยนควมเป็นเจ้าของไฟล์หรือไดเร็คทอรี่ของผู้ใช้งาน คำสั่ง chgrp พื่อเปลี่ยนควมเป็นเจ้าของไฟล์หรือไดเร็คทอรี่ของกลุ่มผู้ใช้งาน และคำสั่ง chmod เพื่อเปลี่ยนแปลงหรือแก้ไขการกำหนดการอนุญาติของไฟล์หรือไดเร็คทอรี่ของผู้ใช้งานหรือกลุ่มผู้ใช้งาน การใช้งานคำสั่งดังกล่าวจะได้กล่าวถึงในบทต่อๆไป